رومان اوزه­ رينه قئيدلردن

اومبئرتو ائکو

چئویرن: ناميق حوسئين­ اوو

اَيلنجه

من اوخوجونو اَيلنديرمک ايسترديم. اوخوجويا ان آزيندان اؤزومون اَيلنديیيم قدر اَيلنجه بخش ائدرديم. بو چوخ موهوم مسه ­له‌دير و بيزيم رومان حاققيندا اوولکي تصوورلريميزين هاميسيني يئرله-بير ائدير.

اینسان داریخمالارینی

کولک ماهنی سؤیله­ ییر،

رؤیالارینی

اولدوز دولو گؤی اوزو گؤرمزلییه وورور،

و هر بیر قار دنه ­سی

آخمامیش بیر گؤز یاشینا بنزه­ ییر.

دئییلمه ­ین سؤزلرله دولودور  سوکوت

ائدیلمه ­ین حرکتلرله

گیزلی سئوگی ائعتیرافلاری­یلا

و سؤیلنمه ­ین شاشیردیجیلارلا.

بیزیم حقیقت­دیر گیزله ­نن

بو سوسقونلوقدا

سنین حقیقتین

ائله­ جه منیم.

شاملو ترجومه لریندن چئوریلمیشدیر

عزیز اوخوجو، بو یالنیز شئعردیر -بولود بی مورادی­نین سون ایکی شئعریندن بیر اوخونوش

اؤنجه سئویملی بولود بی­دن باخیشینی جاوابلاندیرماقدا گئجیکدییم اوچون عوذورلر دیله­ییرم. دوغروسو اؤنجه­کی پوستونداکی باخیشینی بیر نئچه گون اؤنجه اوخودوغومدان، بو شئعرلر حاققیندا باخیشیمی بیلدیرمک قرارینا گلدیم.

بیرینجی سئویملی بولود بییه وورغولامالییام کی، بیر شئعری بئش دفه اوخویاندا بئله، اوخوجو شئعرله ایلگی قورا بیلمیرسه، آلتینجی دفه اوخودوغوندا شئعری قاورامایاجاق دئمک دئییل، همده بو تام شئعرین چاتیشمازلیغی آنلامینا گلمیر. بعضن اوخوجو بیه­نیسی و یا اوخوجودا نه­سه چاتیشمایان عامیللر بونا نه­دن اولور. بو گیریشله بیرئیسل اوخونوشومو تنقیدچی کیمی دئییل- نییه کی، تنقیدچی دئییلم- بیر شئعر و ادبییاتلا ماراقلانان بیریسی کیمی پایلاشماق ایسته­دیم.

ایلک شئعر اوچ بؤلومدن عیبارتدیر. بونلاری یاشام و اومود، اؤلوم و اومودسوزلوق و نهایتده اینامسیزلیق آدلاندیرماق اولار بلکه ده. شئعرین باشلانیش نؤقطه­سی و گیریشی آچیلیش قاپیسینین آچیلماسی و یاشام چیچه­یینین گول آچماسی ایله باشلانیر. بو ایسه شئعر دونیاسینین ایچینه آچیلان باجادیر. عومومیییتله گؤسترگه و نیشانه­لردن اولدوقجا یارالانان شئعیر، اوخوجونو معنا و آنلام دئییل، فضالارلا اوزبه­اوز قویور. بئله اولدوقدا بیز بورادا داها چوخ واحید وتام اوداقلانمیش معنا آختارمادان، شئعرین یارتدیغی فضادا شیناور اولوروق. شئعرین اومودلو دونیاسینی گئتدیکجه دیزه­لر آچیقلاماغا باشلاییر.

 بهشتی بیلی‌یوردوندا چاغداش ادبیاتیمیز‌ حاقدا بیر قورولتای کئچیریلجک. بو قورولتایین اساس  آماجی چاغداش اؤیکوسل ادبیات، اوشاق ادبیاتی و چئویری‌میزین پاتولوژیسی‌(آسیب‌شناسی) دیر. بو قورولتایا قاتیلماق ایسته‌ین ادبیاتچی یولداشلاریمیزدان ایسته‌نیلیر، اردیبهشتین سونونا کیمی چیخیشلارینین اؤزه‌تینی، قورولتایین یؤنتمنلیک قوروپونا گؤندرمکله آکادئمیک و بیلیمسل بیر اوتورومون کئچیریلمه‌سینده یاردیمچی اولسونلار. گوندریلن اثرلری بیر اوزل کیتاب دا باسیلماسینی دوشونوروک.

طییار سالام­اوغلو

«یاریمچیق ال یازما» پوست مودئرنیزم...

«یاریمچیق ال یازما» پوست مودئرنیزم و پولی­فونیک رومان کونسئپسییالارینین سینتئزی

کامال عابدوللانین «یاریمچیق ال یازما» رومانی 2004-جو ایلین ادبی پروسئسینین محصولودور. کئچن بو آز موددت عرضینده ادبی موحیطده رومانلا باغلی موباحیثه و موذاکیره اونو ایلین رومانی کیمی قیمتلندیرمه­یه جیددی اساس وئریر. موعللیف اؤزو رومانلا باغلی اوتوز یازی چیخماسی حاققیندا معلومات وئرسه ده، اثری «آزربایجان ادبییاتی­نین اولایی» کیمی قیمتلندیرن تورکییه­لی یازار عیرفان اولکونون «آزربایجانین اومبئرتو ائکوسو» آدلی اینتئرنئت یازیسیندا، قزئتلرده، ادبییات درگیلری و اینتئرنئت صحیفه­لرینده اثرله باغلی اوچ­یوزدن آرتیق یازینین چاپ اولونماسی، روس و فرانسیز دیللرینه ترجومه­سینین ایشیق اوزو گؤرمه­سی، یاخین زاماندا تورک دیلینه ده چئویریله­جه­یی حاققیندا معلومات وئریر.

کامال عابدوللانین نوبئل موکافاتینا آدای اولماسینا گؤره، یاریمچیق ال یازما رومانیندان بیر پارچا

... اهالی­نین زلزله­دن سونرا گنجه­ده موصیبت ایچینده اذییت چکدییینی گؤرن شهر باش­بیلنلری ائله هامان...

... گون بایندیر خان یئنه منی اؤزیانینا ایسته­دی و من گون­اورتاجا، خانین درگاهینا اؤزومو یئتیریب ادبله سالام وئردیم. بایندیر خان مندن سوروشدو:

- بیلمیرسن سنی نییه چاغیردیم، اوغول، قورقود؟!

من جاواب وئردیم:

- بیلمیرم، حشه­متلی خان.

- قورقود، اوغول، بونو یالنیزجا سن باجارارسان. سنی سئچدیم، - باییندیر خان سؤیله­دی. – سنینله باهم بیر ایشیمیز اولاجاقدیر. منه خبر گتیردیلر. اوغوزدا ایشلر قاریشیق دوشدو دئدیلر، بلکه هله سن ده نه­سه دویموشسان. بیر جاسوس وارمیش، اونو توتوبلارمیش، سونرا ایسه... جاسوسو آچیب زینداندان بوراخیبلار... نه بیلدینسه سؤیله منه، بو ایشی بیرگه چؤزه­لیم.

باییندیر خان سوسدو دوردو.

من مسه­له­نین باییندیرخانا عیان اولدوغونو دویسام دا دینمه­دیم، گؤزله­دیم.

سؤز، بيتمه‌ديیي يئردن باشلانير. . .

باشقا ديلده يازيب ياراتميش بيريسيني اؤز ادبیياتيميزين گؤستريجيسي کيمي گؤرمک دوغرومو يانليشمي سورونونو هله باکيدا اولدوغوم ايللرده ياشاميشديم. آزربايجان رئسپوبليکاسيندا نيظامي گنجه­وي آدينا يوزلر کوچه، مکتب، اوشاق باغچاسي، کيتابخانا، يئمک يئري، هوتئل، نه بيليم عاغلينيزا گلن ايلگيلي ايلگيسيز قونولارا آدانميش يئرلر وار. اوسته ليک، آذربايجان رئسپوبليکاسي بو دونياجا تانينميش قوشوقچونون آزربايجانلي اولدوغونو دونيا ايجتيماعییيتينده اويئرينه سالماق اوچون حزينه وئرن، واخت و ائنئرژي ايشله‌دن بير دؤولتدير. ن. گنجه­وي­نين تورک اولدوغو بيليم دونياسينا آيدين بير قونودور. آزربايجانلي اولدوغو دا هامييا بلليدير. آنجاق بوتون دونيا نيظاميني بير ايرانلي فارس قوشوقچوسو اولاراق تانييار. بيزيم اؤز دليللريميز اؤز نه­دنلريميز وار...

Başqa dildə yazıb yaratmış birisini öz ədəbiyyatımızın göstəricisi kimi görmək doğrumu yanlışmı sorununu hələ Bakıda olduğum illərdə yaşamışdım. Azərbaycan Rsepoblikasında Nizami Gəncəvi adına yüzlər küçə, məktəb, uşaq bağçası, kitabxana, yemək yeri, hotel, nə bilim ağlınıza gələn ilgili ilgisiz qonulara adanmış yerlər var. Üstəlik, Azərbaycan Respoblikası bu dünyaca tanınmış qoşuqçunun azərbaycanlı olduğunu dünya ictimaiyyətində uyerinə salmaq üçün həzinə verən, vaxt və enerji işlədən bir dövlətdir. N. Gəncəvinin türk olduğu bilim dünyasına aydın bir qonudur. Azərbaycanlı olduğu da hamıya bəllidir. Ancaq bütün dünya Nizamini bir iranlı fars  qoşuqçusu olaraq tanıyar. Bizim öz dəlillərimiz öz nədənlərimiz var...

سون واختلار اوچلوک بلوقوندا سایین دوقتور ر.براهنی اوزره گئدن دانیشیقلاردان سونرا آدیازار سیته سینده همین دانیشیقلارمیزلا ایلگیلی آشاغیداکی یازییا توش گلدیم. یازینی بورادا بوتون دوستلارلا پایلاشیرام.

ائليف شافاک تورک ادبياتيینا عاييددير؟

حاضيرلادی: اوکتای حاجی­موسالی

رومان يازارلاری آراسينداکی سرحدی موعينلشديرن فاکتور تکجه ديل دئييل. چونکی رومان دئديیيميز زامان ايشين ايچينه شخصییيتلر و مدنيییتلر ده گيرير. Kitaponerisi.com سايتيندان بهلول دوندار تويتتئر واسيطه‌سيله يازديغی «ائليف شافاکين سون رومانلارينی تورک ادبياتينين اثرلری کيمی تقديم ائدن تنقيدچيلره «قيبطه ائديرم». او کيتابلار اينگيليس ادبيیاتينا عاييددير. بير ادبی اثر يازيلديغی ديلين ادبيیاتينين ماليدير. کونراد پولياک، سئلان يونان، سئمپرون ايسپان ادبياتيندان ساييلمير» – فيکريندن سونرا يازيلان موثبت يا دا منفی رئاکسييالار و گؤروشلره جاواب اولاراق آشاغيداکی يازينی قلمه آليب. بو دا يازی…

کامال عابدوللا-اوچ رنگ پیشیگ بالاسی

     عالم داغیلیردی. ایستی اوتاقدا اوتوروب تنبل-تنبل باییرداکی قارا، شاختایا، چووغونا باخا‌راق او، بئله دوشونوردو:«البتته، سون زامانلار مؤوسوم‌لر بیر-بیری‌نین ایچینه گیریب. قیشدا یای، یازدا قیش، پاییزدا یای… عادی حالا دؤنوب. تمیز یای، تمیز پاییز، تمیز قیش آختاریب تاپماق مومکون دئییل. بو گون ایسه ماراقلی ایستیثنا‌دیر. فصیل قیش فصلی‌دیر. هاوا دا اصل قیش هاواسی‌دیر. چوخدان‌دیر، بو جور اویغونلوق یوخ ایدی. اصل تارازلیق گونودور. نه ایسه باش وئره‌جک».

     ائله بو تارازلیق گونونده یاسین قفیل‌دن آنلادی کی، اوزون زامان‌دان بری اونا راحاتلیق وئرمه‌ین، قئیری-موعیین آغریسی جانینا، روحونا آجی و عذاب گتیرن او حیسسین آدی نه­یمیش. ایندییه­نه قدر بو آجییلا موباریزه آپارماق اونون اوچون چوخ آغیر ایدی...

اصغر فرهادینین اوسکار موکافاتینی قازانماسی ایله ایلگیلی

     سون واختلار دونیادا، کینو اوزره ان دیرلی موکافات، سانیرام ائله ادبییات قونوسونداکی خرچنگه یولوخموش. پاموک، یوسا و... نوبئل موکافاتیندا سیاسی مؤوقئعلرینه باخسانیز، بلکه ده سؤزومو بیر او قدر ده یان آتمازسینیز. من بو اینسانلارین اثرلرینین دیرلرینی دانماق ایسته­میرم وان آزی پاموکو اوخودوغومدان اونون چوخدان نوبئل موکافاتینا لاییق اولدوغونو بیلیرم. آنجاق مسه­له بوراسیندادیر کی، نه­دن پاموک بللی سیاسی آددیمیندان سونرا بو مقاما لاییق گؤرولور. یوسانین " ایت ایللری" رومانی بیر او قدر ده منه ماراق دوغورمادی، آنجاق هر حالدا سولچولوغا قارشی محض چینلی کیمی موباریزه آپارمیشدی و ... آماجیم نه تکجه سولچولوغو ساوونماق دئییل، اؤزومده بو تفککوره قارشییام. آنجاق دئمک ایسته­دیییم صنعت دونیاسیندا بو سایاق داورانیشلارین بو موکافاتلارین لاییقینجه وئریلدیینه قوشقو یاراتماسیندادیر.

     ایندی ائله گؤرونور کینو ساحه­سی ده بوندان سیلیک وآرینمیش قالمامیش. اؤرنه­یین کئچن دؤنه بیر چوخلارینین اوسکار موکافاتینی کریستوفئر نولانین "باشلانغیج" فیلیمی یا خود "شاتئر آداسی" کینوسو قازاناجاغینی ظنن ائتدیینده، "کرال دانیشیر" کینوسونون بو مقاما لاییق گؤرولدویو، نه­سه ان آزیندن منی قوشقولاندیردی. بونو دا نظره آلمالییق کی، سون زامانلار فیلیملرین سئچیمینده ده اوسکار ...